حکمت متعالیه می تواند حیات انقلاب اسلامی را تضمین کند

به گزارش ایکنا از اصفهان، آیین رونمایی و معرفی کتاب «درآمدی بر فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» روز گذشته، 25 آذرماه به همت دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان و به میزبانی دانشگاه اصفهان با حضور نویسنده اثر، سیدمهدی امامی جمعه، استاد تمام فلسفه دانشگاه اصفهان برگزار شد.

شریف لک زایی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در این مراسم ضمن اشاره به نقش سیدمهدی امامی جمعه در زنده نگه داشتن فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه در اصفهان اظهار کرد: مباحث ایشان در باب فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه از همان گذشته بسیار مغتنم بوده و اکنون که در قالب اثری ارزشمند منتشر شده، قابلیت بهره برداری بیشتری پیدا کرده و جایگاه خود را نزد بزرگان و اصحاب معرفت یافته است. آقای امامی جمعه در طول سال ها مطالعه، آشنایی با فلسفه اسلامی، تحقیق، نگارش و ارائه درس گفتارهای متعدد به زوایای گوناگونی از مباحث اجتماعی فلسفه اسلامی و از جمله حکمت متعالیه دست یافته است.

وی به کاربردی بودن فلسفه در اندیشه امامی جمعه اشاره کرد و گفت: ایشان باور دارد که فلسفه اسلامی کارآمد است و بعضی غفلت ها و ندیدن ها باعث شد که خوانش کارآمدی از فلسفه ارائه نشود و این رویکرد به مرور زمان به فراموشی سپرده شود. آقای امامی جمعه چراغ بحث های اجتماعی فلسفه اسلامی را در اصفهان و مراکز علمی این شهر روشن نگه داشته است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه ضمن اشاره به فعالیت های خود در زمینه فلسفه سیاسی بیان کرد: از سال 84 در گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم سیاسی، تحقیق مباحث فلسفه سیاسی آغاز شد و محصول اولیه آن، جلد اول مجموعه مقالات «سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه» بود. این کار آغازی برای ارائه مباحث فلسفه سیاسی متعالیه محسوب می شد و در ادامه با برگزاری همایشی تحت نظر حضرت آیت الله جوادی آملی، عنوان آن به «سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه» تغییر پیدا کرد.

وی ادامه داد: امروز بحث های سیاسی و اجتماعی حکمت متعالیه گسترش پیدا کرده و آثار متعددی نیز در این زمینه منتشر شده است. آثاری مانند کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» بسیار کمک می کند تا این مباحث رونق بیشتری بیابد و علاقه مندان و دانشجویان به سمت این مباحث سوق پیدا کنند.

لک زایی به بیان مطالبی درباره کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» پرداخت و گفت: این اثر خوانش جدیدی از حکمت متعالیه در نسبت با مسائل اجتماعی به خواننده ارائه می دهد و طبیعتاً اگر کسی این کتاب را مطالعه کند، با زوایای تازه ای از بحث های مغفول مانده در حکمت متعالیه آشنا خواهد شد. این نگاه و این منظر ظرفیت عظیم حکمت و مباحثی را که در حکمت متعالیه وجود دارد، به ما نشان می دهد.

وی یکی دیگر از ویژگی های مهم کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» را روش بحث نویسنده در شبکه سازی و نظام بندی مباحث و نکات گوناگون در آثار ملاصدرا دانست و افزود: ایشان با برقراری ارتباط میان مطالب گوناگون، این مباحث را در کنار هم قرار داده و معنای جدیدی از آن ها استخراج کرده است؛ برای مثال ارتباط منطقی و مستدل میان بحث های حکمت نظری و عملی در اسفار اربعه و دیگر آثار ملاصدرا، این امکان را فراهم می کند که بتوانیم تفسیر و تحلیل دقیقی از آن ها داشته باشیم.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به اهمیت و جایگاه حکمت نظری و عملی در کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» اشاره کرد و ادامه داد: حکمت نظری و عملی و تعریفی که ملاصدرا از آن ها به دست می دهد، یکی از مباحث اساسی این کتاب است. نویسنده در فصل سوم کتاب خود به این موضوع پرداخته و نکات مهمی بیان کرده است. این مباحث با موضوعاتی مانند تولد اول و تولد ثانی که در رساله «ایقاظ النائمین» مطرح شده ، مرتبط است؛ همچنین موضوع سعادت و شقاوت که در تفسیر قرآن ملاصدرا به آن اشاره شده نیز ذیل همین موضوع مطرح می شود.

وی مناسبات شریعت و سیاست و ارتباط آن ها با مباحث جسم و روح را از دیگر موضوعات مهمی دانست که در کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» به آن پرداخته شده و اضافه کرد: ملاصدرا در رساله «شواهد ربوبیه» تفاوت های هر یک از این موارد را به طور مفصل بیان کرده است. ایجاد شبکه سازی و نظام بندی این مباحث می تواند به فهم بهتر و دقیق تر آن ها کمک کند.

لک زایی تصریح کرد: کتاب «فلسفه اجتماعی حکمت متعالیه» بخشی از مجموعه مباحث آقای امامی جمعه در زمینه فلسفه عملی یا فلسفه مدنی و چگونگی زیست انسان در حیات فردی و اجتماعی است. ایشان در مقدمه کتاب به بخش دوم این اثر نیز اشاره کرده که امیدواریم به زودی منتشر شود و مورد بهره برداری قرار گیرد.

ظرفیت حکمت متعالیه در تحولات اجتماعی

وی در ادامه به اهمیت دارابودن پشتوانه فلسفی وقایع و تحولات اجتماعی در جامعه امروزی اشاره کرد و گفت: پشتوانه فلسفی مباحثی که در زمینه تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه ما در یکی دو قرن اخیر پدید آمده ، بسیار مهم است. این پشتوانه می تواند به درک بهتر و دقیق تر مسائل اجتماعی و سیاسی کمک کند. چنانکه مستحضرید، مباحث فلسفه متعالیه از دوره مشروطه تاکنون همواره مورد توجه بوده است. امروز، حکمت متعالیه پشتوانه نظری و فلسفی انقلاب اسلامی به شمار می آید. در اینجا دو بحث مطرح است؛ اول اینکه ظرفیت این فلسفه برای تغییر و تحولات چقدر است و دوم اینکه چه مقدار از این ظرفیت در طول دو قرن اخیر استفاده شده است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: ظرفیت این فلسفه برای تغییر و تحولات اجتماعی و اینکه چگونه متفکران و نخبگان ما براساس آن حرکت کرده و تحولات سیاسی و اجتماعی را رقم زده اند، موضوعی قابل توجه است. اگر انقلاب اسلامی بخواهد حیات و تداوم داشته باشد، نیازمند توجه بیشتر به این نگاه فلسفی و فلسفه سیاسی و اجتماعی است. کاری که اکنون انجام شده، ارزشمند و پشتوانه مهمی است که می تواند این نگاه را تقویت کند و مبانی اجتماعی این کار را به ما نشان دهد.

حرکت جوهری و تکامل حکمت متعالیه

وی یادآور شد: یکی از ایده هایی که قبلاً مطرح کرده بودم، این است که همان طور که ما از نظریه حرکت جوهری و حرکت جوهری ارادی صحبت می کنیم، می توانیم بگوییم که خود حکمت متعالیه نیز در فراز و فرود قرار دارد و به صورت ارادی و غیرارادی در حال تکمیل شدن است. این حرکت در آثار علامه طباطبایی، آیت الله حلی، استاد مطهری، امام خمینی(ره) و آیت الله جوادی آملی مشاهده می شود و نشان می دهد که حکمت متعالیه از سکون و رکود خارج شده و بحث های جدیدی در این زمینه در حال شکل گیری است.

لک زایی در پایان گفت: اگر به ذخایر و میراث علمی و فلسفی خود توجه کنیم، متوجه خواهیم شد که این میراث دارای مباحث گرانمایه ای است که می تواند به بخشی از پرسش ها و نیازهای فکری ما پاسخ دهد. ما انتظار نداریم که ملاصدرا همه مشکلات ما را حل کرده باشد؛ اما تلاش فکری استادان بزرگواری مانند آقای امامی جمعه می تواند پاسخ های روزآمدتر و کارآمدتری در مقایسه با گذشته به ما ارائه دهد.

الهه سادات بدیع زادگان

انتهای پیام